Mijn inboedel als meting¶

Mijn hele meubilair is tweedehands en handgemaakt. Vrijwel niets is van na 2000, veel is van voor 1990, en een deel is aanzienlijk ouder. Mijn jassen komen uit de jaren voor mijn geboorte. Mijn klokken zijn Friese staartklokken die je af en toe opwindt, met chimes en houtwerk, en verder vragen ze niets.

Dat is geen verzamelwoede en het is geen nostalgie. Het is de uitkomst van een simpele afweging die ik keer op keer opnieuw maak en die keer op keer dezelfde kant op valt.

Het paard en de ezel¶

Het verschil tussen die spullen en iets nieuws voelt als het verschil tussen rijden op een goed getraind paard en op iets wat als paard werd verkocht, na een jaar zijn verf verliest, en dan een ezel blijkt.

Ik heb niets tegen ezels. Ik heb bezwaar tegen de verf.

Een oude kast heeft geen laag die eraf kan. Wat je ziet is waar hij van gemaakt is, en na dertig jaar ziet hij eruit als een kast van dertig jaar en niet als een kapot ding. Slijtage die mooier wordt is een teken dat het materiaal echt is. Slijtage die lelijk wordt is een teken dat je naar een omhulsel keek.

De klok als het zuiverste geval¶

Van alles wat ik bezit, bewijst de klok het punt het scherpst, omdat de vergelijking hier eerlijk is.

Ik kocht vorig jaar een goedkoop quartzklokje voor in de douche. Na een jaar was de batterij op, liep het ding vijf tot vijftien minuten voor of achter, en verstellen voelt als opereren met een hamer. Mijn staartklokken lopen op een veer, zijn ontworpen voor de industriele revolutie, en zijn nauwkeuriger dan dat.

Dat hoort niet zo te zijn. Quartz is de betere technologie, punt. Een goede quartzklok haalt seconden per jaar. Wat ik kocht was niet de technologie maar de goedkoopste toepassing ervan, en daar was de nauwkeurigheid het eerste dat sneuvelde omdat niemand het in de winkel controleert.

En dan het punt dat verder reikt dan die klok: klokkenmakers bestaan bijna niet meer. Mijn staartklok kan over vijftig jaar nog gerepareerd worden, mits er dan iemand is die het kan. Het quartzklokje kan nu al niet gerepareerd worden, door niemand, want er valt niets te repareren. Het is geen product met een defect, het is een verbruiksartikel met een klokgezicht.

Waarom het voelt alsof je alles leent¶

Er zijn echte voordelen aan goedkoop en vervangbaar. Wie weinig heeft, kan zich dingen veroorloven die vroeger onbereikbaar waren, en dat is winst. Ik doe daar niet lacherig over.

Maar wanneer alles om je heen zo is, verandert er iets aan hoe je in je eigen huis staat. Niets is echt van jou. Alles is onderweg naar de container, en het enige verschil tussen de dingen is hoeveel jaar ze nog te gaan hebben. Je bezit geen inboedel, je hebt een abonnement op spullen waarvan de rekening in termijnen van vijf jaar komt.

Daar zit mijn eigenlijke bezwaar, en het is niet economisch. Iets bezitten dat langer meegaat dan jij, verandert je verhouding ertoe. Je gaat er anders mee om, je onderhoudt het, en je geeft het door. Iets bezitten dat jou zeker niet overleeft, nodigt uit tot verwaarlozing, en dat is precies wat de maker verwacht.