Wat ik zelf tegenkwam¶

Ik meld met enige regelmaat iets bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Een tracker die voor toestemming vuurt, een gegevensstroom naar een land zonder passend beschermingsniveau, een lek dat niet gemeld is. Wat me door de jaren heen opviel is dat het steeds meer moeite kost om zoiets bij de juiste persoon te krijgen.

Er was een tijd dat je een mail kon sturen naar een adres dat werd gelezen. Je kon je bevinding uitleggen in je eigen woorden, het bewijs meesturen, en er kwam een reactie. Dat rechtstreekse contact voor meldingen en klachten is er niet meer. Dit is mijn eigen waarneming uit het melden zelf, en ik label het daarom als afgeleid, niet als een door de toezichthouder bevestigd beleid.

Wat er voor in de plaats kwam¶

Wat overblijft zijn formulieren. Een klacht loopt via een vast webformulier met vaste velden. Een datalek via een ander formulier. Een tip via weer een ander kanaal. Elk kanaal is strak afgebakend en laat weinig ruimte voor een bevinding die niet precies in de voorziene vakjes past.

Voor een gemiddelde burger die kort iets kwijt wil, is dat misschien werkbaar. Voor een gedetailleerde, technische melding met bewijsmateriaal werkt het slecht. De structuur dwingt je om een verhaal dat samenhang heeft op te knippen in losse velden, en de nuance die het bewijs draagt valt daarbij weg.

De wachttijd¶

Het tweede dat opvalt is de tijd. Tussen een melding en een inhoudelijke reactie zit in mijn ervaring een periode van maanden. Ik noem uit eigen waarneming een orde van grootte van een half jaar. Dat cijfer is mijn schatting op basis van mijn eigen meldingen, geen gepubliceerd gemiddelde, dus weeg het als zodanig.

Een lange wachttijd doet iets met de waarde van een melding. Een privacyschending is vaak een lopende toestand. Een tracker die vandaag onrechtmatig vuurt, vuurt over zes maanden nog steeds, en heeft in de tussentijd van elke bezoeker gegevens verzameld. Toezicht dat pas na dat half jaar in beweging komt, komt voor een groot deel van de schade te laat.

Waarom dit meer is dan een ongemak¶

Een toezichthouder werkt grotendeels op wat binnenkomt. Klachten, meldingen en tips zijn de ogen en oren buiten de deur. Wie de drempel om iets te melden verhoogt, vermindert wat er binnenkomt, en verkleint daarmee het beeld dat de toezichthouder van de werkelijkheid heeft.

Dat is het mechanisme dat me zorgen baart. Het is niet nodig om te veronderstellen dat iemand het toezicht bewust wil verzwakken. Een organisatie die haar eigen werklast wil beheersen, richt haar kanalen in op wat zij aankan. Het gevolg is hetzelfde: er komt minder binnen, en wat binnenkomt is platter. Zie De sterkste bevindingen liggen achter DigiD en vitale publieke diensten en Een boete is voor een groot bedrijf geen straf, maar een rekening.

Wat ik zelf doe¶

Ik blijf melden, ook als het meer moeite kost. En ik leg mijn bevindingen daarnaast openbaar vast op deze site, met het bewijs erbij, zodat de meting niet afhankelijk is van of een formulier hem doorlaat. Als een kanaal dichtslibt, is openbaarheid het kanaal dat overblijft. Dat is een van de redenen dat dit manuscript bestaat.

Zie ook De sterkste bevindingen liggen achter DigiD en vitale publieke diensten, Eén journalist staat tussen belangrijke kennis en achttien miljoen mensen en Apple, Google en Meta verdienen aan tracking binnen de wet.