De regels waarop ik toets¶

Vrijwel al mijn cookiebevindingen rusten op een Europese richtlijn uit 2002, in Nederland omgezet in de Telecommunicatiewet. Die richtlijn is geschreven in een wereld zonder smartphones, zonder apps met meegeleverde bouwstenen van derden, en zonder advertentieveilingen die in honderd milliseconden tientallen partijen aanschrijven.

Dat is niet bij benadering het internet waarop ik meet.

Wat er met de opvolger gebeurde¶

Dat wist Brussel ook. In 2017 lag er een voorstel voor een verordening die de richtlijn zou vervangen en de regels bij de tijd zou brengen.

Daar is acht jaar over onderhandeld. Op 11 februari 2025 kondigde de Commissie in haar werkprogramma aan het voorstel in te trekken. De intrekking werd op 16 juli 2025 formeel goedgekeurd en in oktober bekendgemaakt in het Publicatieblad.

De opgegeven redenen zijn het lezen waard. Er viel geen akkoord tussen de medewetgevers te verwachten. En het voorstel was achterhaald door latere ontwikkelingen, zowel technologisch als in andere wetgeving.

Lees dat nog een keer. Het wetsvoorstel dat een verouderde wet moest vervangen, werd ingetrokken omdat het zelf verouderd was geraakt tijdens het onderhandelen.

Wat dat betekent¶

Er is geen vervanger aangekondigd. De richtlijn uit 2002 blijft dus gelden.

Die regels staan er nu niet omdat iemand vindt dat ze nog passen. Ze staan er omdat de poging om ze te vervangen is doodgelopen. Dat is een wezenlijk verschil, want een regel die bewust is gehandhaafd heeft gezag, en een regel die is blijven liggen heeft dat veel minder.

Voor mijn werk is de praktische uitkomst dubbel. Enerzijds blijft de toets die ik gebruik gewoon overeind, en dat is winst, want het is de eenvoudigste toets die er is: is er toestemming voordat er iets wordt geplaatst of gelezen. Anderzijds mis ik voor de helft van wat ik meet elke duidelijke regel, omdat de wetgever nooit heeft nagedacht over veilingen, over meegeleverde bouwstenen in apps, of over identifiers die geen cookie zijn.

Waarom dit structureel is en niet incidenteel¶

Het is verleidelijk om dit als bestuurlijk falen weg te zetten. Ik denk dat het dieper zit.

Wetgeving vraagt overeenstemming tussen tientallen partijen met tegengestelde belangen, en dat kost jaren. De praktijk waarop de wet ziet, verandert in dezelfde jaren volledig. Hoe zorgvuldiger het proces, hoe groter de kans dat de uitkomst het probleem niet meer raakt.

Dat is geen argument tegen zorgvuldigheid, maar het verklaart wel waarom de afstand tussen regel en praktijk niet kleiner wordt hoe hard iedereen ook werkt. Het is een wedloop tussen een proces van jaren en een sector die per kwartaal verandert.

En het verklaart waarom handhaving belangrijker is dan nieuwe regels. Een bestaande regel die echt wordt afgedwongen verandert meer dan een betere regel die er over acht jaar misschien komt.

Zie ook het gat tussen wet en controle is enorm, De cookiewet is de snelste toets die een meting kan halen en Alle Nederlandse wetten, gespiegeld in git.