Het probleem dat nog niemand heeft¶

Vrijwel alle versleuteling die vandaag het internet bij elkaar houdt, leunt op wiskundige problemen die een gewone computer niet in redelijke tijd kan oplossen. Grote getallen ontbinden, discrete logaritmen. Daar is decennia op gebouwd en het werkt.

Een voldoende grote quantumcomputer breekt die aannames. Niet door harder te rekenen, maar doordat er algoritmen bestaan die het probleem fundamenteel anders aanpakken. Zo'n machine is er nog niet, en niemand weet of ze er over vijf of over vijfentwintig jaar staat.

Dat klinkt als een probleem voor later. Dat is het niet, en de reden daarvoor is de kern van deze notitie.

Oogsten nu, ontsleutelen later¶

Versleuteld verkeer is te onderscheppen en te bewaren. Wie vandaag een datastroom opslaat die hij niet kan lezen, kan hem over vijftien jaar alsnog openen zodra de machine er is.

Dat betekent dat de klok voor gevoelige gegevens niet begint te lopen op de dag dat de quantumcomputer bestaat, maar op de dag dat de gegevens over de lijn gaan. Voor iets met een korte houdbaarheid maakt dat niets uit. Voor een medisch dossier, een juridisch stuk, een identiteitsbewijs of staatsgeheimen wel.

Wie dus vandaag iets versleutelt dat over twintig jaar nog geheim moet zijn, moet vandaag al post-quantum werken. Later is te laat, en dat is niet retorisch bedoeld maar letterlijk.

Waarom dit het tegendeel is van keihard innoveren¶

Hier komt deze notitie samen met de rest van wat ik schrijf.

Mijn klacht elders is dat de vraag of iets werkt het wint van de vraag hoe het werkt. Bouwen, uitrollen, veiligheid later. Post-quantum cryptografie is het enige grote voorbeeld dat ik ken waar het precies andersom gaat.

Er is geen aanval. Er is geen incident. Er is geen toezichthouder die een boete uitdeelt en geen klant die erom vraagt. Er is alleen een redenering over wat er kan gebeuren, en op grond daarvan wordt een hele laag van het internet vervangen. Het Amerikaanse standaardisatie-instituut heeft in 2024 de eerste algoritmen vastgelegd, en sindsdien bouwen partijen ze in.

Dat is precies de houding die ik overal mis: iemand betaalt voor iets waarvan het succes betekent dat er nooit iets gebeurt. Je kunt niet aantonen wat je hebt voorkomen, en toch doe je het.

Wat ik ermee doe¶

Paramant is mijn poging om dat niet alleen mooi te vinden maar te bouwen. Versleutelde producten die vanaf het ontwerp uitgaan van de standaarden die tegen deze dreiging bestand zijn, in plaats van een bestaand product waar het achteraf op wordt geplakt.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook makkelijker praten is dan doen. Post-quantum algoritmen hebben grotere sleutels en handtekeningen, ze kosten meer rekenwerk en meer bandbreedte, en dat merk je in een echt product. De verleiding om het toch maar bij het oude te laten is reeel, want het oude werkt vandaag prima.

Dat is exact dezelfde afweging als bij de deurgreep die knerpt en bij de test die zelden iets vindt. Alleen zijn de gevolgen hier niet dat iets goedkoop aanvoelt, maar dat iets over vijftien jaar leesbaar blijkt.

Waarom het bij dit manuscript hoort¶

Ik meet meestal wat er misgaat. Dit is de andere kant: hoe het eruitziet als iemand het wel goed doet, en wat dat kost.

Zonder dat tegenvoorbeeld wordt mijn werk een klaagzang. Met dat tegenvoorbeeld wordt het een vergelijking, en pas dan kun je iets zinnigs zeggen over waarom de ene organisatie wel vooruit denkt en de andere niet.

Zie ook Twintig jaar lang won werkende software van veilige software, Mijn eerste reactie op nieuwe techniek blijft enthousiasme en Wat je niet bewaart, kan niet lekken.