De juridische rol die een partij zichzelf toekent, zegt niets over wat ze feitelijk doet
Bedrijven benoemen zichzelf in hun eigen documentatie tot verwerker, dienstverlener of doorgeefluik, en dat etiket houdt ze uit registers en buiten aansprakelijkheid. Het etiket beschrijft de contractuele relatie, niet de handeling. Bepalend is de feitelijke invloed op doel en middelen. Een definitie met een uitzondering erin wordt bovendien vanzelf een ontwerpruimte, want partijen richten zich precies zo in dat ze erbuiten vallen.
Het etiket en de daad¶
In elk privacydossier duikt op enig moment de zin op dat een partij slechts verwerker is. Soms staat er dienstverlener, doorgeefluik of technische leverancier. Het is bijna altijd de partij zelf die dat opschrijft, in haar eigen voorwaarden of documentatie.
Dat etiket beschrijft de contractuele relatie met de opdrachtgever. Het beschrijft niet wat er feitelijk gebeurt. En alleen dat laatste bepaalt de juridische rol, want de AVG kijkt naar wie doel en middelen bepaalt, niet naar wat er in de overeenkomst staat.
De drie vragen die het etiket toetsen¶
Er zijn drie waarnemingen die een zelfverklaarde verwerker ontmaskeren, en ze zijn alle drie van buitenaf te doen.
Hergebruikt de partij de waarneming voor eigen modellen? Wie de gegevens van jouw bezoekers gebruikt om zijn eigen profielen, doelgroepen of fraudescores te verbeteren, dient een eigen doel. Dat staat vaak gewoon in de voorwaarden, in de alinea onder het kopje verbetering van onze diensten.
Bouwt de partij profielen over opdrachtgevers heen? Een verwerker houdt de gegevens van klant A gescheiden van die van klant B. Zodra dezelfde identifier bij beide klanten naar dezelfde persoon wijst, is er een gezamenlijke laag en dus een eigen doel.
Haalt de partij meer op dan het gestelde doel vraagt? Wie voor een bezoekersteller ook het toesteltype, de provider en de volledige adresregel meeneemt, verzamelt niet in opdracht maar naar eigen inzicht.
Bij vrijwel elk advertentie-, identiteits- en analysebedrijf is minstens één van deze drie waar.
De uitzondering wordt een ontwerpruimte¶
Er zit een tweede mechanisme onder, en dat is het interessantere.
Zodra een definitie een uitzondering bevat, ontstaat daar een ruimte waar partijen naartoe bouwen. Niet uit kwade wil, maar omdat de uitzondering goedkoper is dan de hoofdregel. Een categorie die buiten de registerplicht valt, is een categorie waarin je je bedrijf wilt inrichten.
Daarom is de vraag bij elke rolverdeling niet alleen of het etiket klopt, maar ook of de indeling zelf niet het gedrag heeft gevormd. Zie Verstrekken, delen en verkopen zijn juridisch drie dingen en Wie je herkenningsnummer deelt, verwerkt je samen.
Wat dit betekent voor een stuk¶
Behandel een zelfverklaarde rol als een claim, niet als een uitkomst. Schrijf niet dat partij X verwerker is, maar dat partij X zichzelf verwerker noemt, en zet er de waarneming naast die daarmee botst. Dan staat het etiket in het stuk als onderwerp van onderzoek, en niet als de conclusie ervan.